GEOsfera łączy naukę i samorządy: jak Jaworzno szuka nowej roli dla terenów po kopalniach

Co zrobić z przestrzenią, która przez lata była miejscem wydobycia i przemysłu, a dziś może służyć mieszkańcom? W Jaworznie odpowiedzi na to pytanie szukają naukowcy, samorządowcy i praktycy rekultywacji. W Ośrodku Edukacji Ekologiczno-Geologicznej GEOsfera wystartowała IV konferencja naukowo-branżowa „Park poprzemysłowy – społeczne funkcje terenów poeksploatacyjnych”, poświęcona temu, jak przywracać do życia tereny pogórnicze i poprzemysłowe, nadając im nowe znaczenie.

Wydarzenie zgromadziło reprezentantów świata nauki, samorządów, instytucji badawczych oraz ekspertów, którzy na co dzień zajmują się planowaniem i zagospodarowywaniem obszarów po eksploatacji. Inaugurację konferencji poprowadził Zastępca Prezydenta Miasta Jaworzna Artur Dzikowski. W otwarciu uczestniczyła także Agnieszka Chećko, dyrektor OEEG GEOsfera.

Jaworzno: miasto z przemysłowym rodowodem i planem na przyszłość

Organizatorzy podkreślają, że temat tegorocznej edycji nie jest przypadkowy – Jaworzno przez dziesięciolecia rozwijało się w oparciu o przemysł, w tym wydobywczy. To sprawia, że rozmowa o „drugim życiu” dawnych wyrobisk ma tu wymiar praktyczny, a nie wyłącznie akademicki. Konferencja ma być przestrzenią, w której spotykają się doświadczenia samorządów, badaczy oraz instytucji odpowiedzialnych za ochronę środowiska i planowanie przestrzenne.

„Nasze miasto przez dziesięciolecia rozwijało się w oparciu o przemysł m.in. wydobywczy, dlatego doskonale rozumiemy zarówno wyzwania związane z eksploatacją surowców, jak i odpowiedzialność za przyszłość terenów, które po niej pozostają. Dzisiejsze spotkanie jest okazją do wymiany wiedzy, doświadczeń i inspiracji pomiędzy przedstawicielami świata nauki, samorządów oraz instytucji zajmujących się ochroną środowiska i planowaniem przestrzennym. Dziękuję pani dyrektor Agnieszce Chećko oraz całemu zespołowi GEOsfery za organizację tego wydarzenia, które stanowi ważną przestrzeń do wymiany wiedzy i doświadczeń w zakresie rekultywacji oraz zrównoważonego zagospodarowania terenów poprzemysłowych”

Artur Dzikowski, Zastępca Prezydenta Miasta Jaworzna

Wśród uczestników znaleźli się także przedstawiciele instytucji i środowisk eksperckich związanych z geologią, ochroną przyrody oraz gospodarką surowcami. W Jaworznie są m.in. Ewa Siedełko-Paleczny – Sekretarz Miasta Jaworzna, Alicja Kot-Niewiadomska z Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Krzysztof Szopa z Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego, Slavka Gałaś z Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie, Michał Porosz z Geonatury Kielce oraz Artur Dyczko z Oddziału Górnośląskiego Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB.

Od wyrobiska do parku: społeczne funkcje terenów poeksploatacyjnych

Hasłem przewodnim tegorocznych obrad są społeczne funkcje terenów poeksploatacyjnych i to, jak wykorzystać je ponownie w sposób odpowiadający współczesnym potrzebom. Według założeń konferencji dawne obszary pogórnicze mogą stać się miejscami realnie użytecznymi: nie tylko „zabezpieczonymi” środowiskowo, ale też włączonymi w codzienne życie miasta.

Wskazywane kierunki ponownego wykorzystania dotyczą m.in.:

• edukacji – w tym działań przyrodniczych i geologicznych,
• rekreacji – rozumianej jako dostępne dla mieszkańców przestrzenie odpoczynku,
• ochrony przyrody – z naciskiem na utrzymanie i wzmacnianie lokalnych ekosystemów,
• rozwoju lokalnych społeczności – w oparciu o nowe funkcje terenów dawniej przemysłowych.

Pierwszy dzień konferencji w GEOsferze wypełniają wystąpienia i dyskusje m.in. o gospodarce o obiegu zamkniętym, geoturystyce, bioróżnorodności oraz nowych sposobach zagospodarowania terenów poeksploatacyjnych. W programie znalazły się również wątki związane z dziedzictwem industrialnym, zieloną transformacją, a także rolą sztucznej inteligencji w projektowaniu przestrzeni poprzemysłowych.

Co dalej: terenowa wizyta w Kopalni Wapienia „Czatkowice”

Konferencja została zaplanowana jako wydarzenie łączące teorię i praktykę. Drugi dzień obejmie wycieczkę terenową do Kopalni Wapienia „Czatkowice”, a następnie panel podsumowujący, w trakcie którego uczestnicy zbiorą wnioski z debat i prezentacji. Taki układ ma pozwolić na konfrontację badań, planów i rozwiązań projektowych z realiami działania obiektów poeksploatacyjnych.

Organizatorami konferencji są Gmina Miasta Jaworzna oraz Ośrodek Edukacji Ekologiczno-Geologicznej GEOsfera. Wydarzenie odbywa się pod honorowym patronatem Ministra Klimatu i Środowiska oraz Prezydenta Miasta Jaworzna Pawła Silberta.