Franciszek Feliks Łyp
Biografia
Franciszek Feliks Łyp urodził się 7 kwietnia 1888 w Jaworznie. Był urzędnikiem, publicystą i podróżnikiem. Ukończył gimnazjum i studia ekonomiczno-handlowe na UJ i Akademii Handlowej w Krakowie. W młodości brał udział w pierwszych amatorskich rozgrywkach futbolowych na Błoniach Krakowskich (1904–1906).
W 1913 r. wyjechał do Brazylii. W stanie Paraná był nauczycielem w polskim gimnazjum i działał społecznie wśród osadników, popularyzując wiedzę rolniczą i idee niepodległościowe. W 1919 r. w Ponta Grossa był wydawcą i redaktorem polskiego tygodnika Świt, głoszącego poglądy obozu niepodległościowego.
W 1920 r. zorganizował objazd wizytacyjny po Paranie dla Kazimierza Głuchowskiego, posła wybranego w Kurytybie pierwszego konsulatu polskiego. Wraz z kilkoma działaczami bezinteresownie utworzył dla polskich osadników kolonię Amola Faca. W 1923 r. w Kurytybie wydał poradnik dla rolników pt. O immunizowaniu zboża, wskazujący sposób walki z plagą szkodników w gorącym klimacie.
W 1926 r. na krótko powrócił do Polski, a w latach 1927–1928 pracował w konsulacie RP w Rotterdamie. Od XII 1928 do VIII 1929 był kierownikiem ekspedycji Naukowego Instytutu Emigracyjnego do Angoli, z zadaniem zbadania możliwości prowadzenia zorganizowanego osadnictwa dla polskiego wychodźstwa rolniczego na terenach kolonizowanych przez rząd Portugalii. W 1930 r. wydał książkę Wysoki płaskowyż Angoli omawiająca stosunki gospodarcze, klimatyczne i rolnicze jako warunkujące osadnictwo. Ponadto wygłosił na terenie całej Polski ponad sto odczytów na temat możliwości osadniczych w Angoli i Brazylii, a także wydał książkę o tematyce ekonomiczno-geograficznej pt. Brazylia – Kraj, ludzie, stosunki.
W 1931 r. podjął pracę w Ministerstwie Przemysłu i Handlu zajmując się tematyką zorganizowanego wychodźstwa na przygotowane tereny zamorskie dla rolników zmuszonych do emigracji przez ówczesny głęboki kryzys gospodarczy panujący Polsce.
Równocześnie przez 6 lat intensywnie działał w Zarządzie Głównego Ligi Morskiej i Kolonialnej oraz prowadził dział kolonialny w miesięczniku Morze i Kolonie, a w 1935 r. opublikował krótki zarys monograficzny Republika murzyńska Liberia.
W 1931 r. ożenił się z Marią Tetzlaffówną, a w 1933 urodził mu się syn Bohdan. Od roku 1934 pracował w Gdyni w przedsiębiorstwie Żegluga Polska. W październiku 1939 r. został zmuszony przez Niemców do natychmiastowego opuszczenia mieszkania w Gdyni i wysiedlony do Łowicza w Generalnym Gubernatorstwie. W tym czasie Niemcy zniszczyli w drukarni cały nakład książki Afryka – rozwój kontynentu pod wpływem Europejczyków.
Od 1945 r. mieszkał na Śląsku, będąc pozbawiony przez reżim PRL możliwości kontaktów z zagranicą. Przechodząc na emeryturę w 1960 r., osiadł w Brwinowie k. Warszawy, gdzie zmarł 24 września 1971 r.