Jaworzno gospodarzem europejskiej debaty o „mieście gąbce” i wodzie w czasach suszy

Gwałtowne ulewy, długie okresy bez deszczu i coraz większa presja na miejskie zasoby wodne – to problemy, które przestają być abstrakcyjnymi hasłami z raportów. 10-11 czerwca br. Jaworzno zamieniło się w miejsce, gdzie o odpowiedziach na te wyzwania rozmawiali specjaliści z kilku krajów Europy, podsumowując trzyletnie prace w ramach Programu MAURICE (Management of Urban Water Resources in Central Europe Facing Climate Change).

Konferencja zamykająca projekt zgromadziła ekspertów, naukowców i samorządowców, którzy przez ostatnie lata wspólnie testowali i porównywali rozwiązania dla miast narażonych zarówno na susze, jak i na ekstremalne zjawiska pogodowe. W Jaworznie spotkali się przedstawiciele samorządów, instytucji badawczych i partnerów z: Polski, Czech, Niemiec, Włoch, Słowenii i Chorwacji. Celem było nie tylko podsumowanie dotychczasowych efektów, ale też wymiana doświadczeń i wskazanie kierunków dalszych działań w obszarze adaptacji do zmian klimatu.

MAURICE: woda, retencja i odporność miast

Program MAURICE koncentrował się na tym, co dla wielu miast staje się dziś krytyczne: jak mądrze zarządzać wodą w przestrzeni zurbanizowanej. W trakcie konferencji w Jaworznie wracały przede wszystkim wątki związane z ochroną zasobów i ich jakości, a także z koniecznością przeprojektowania infrastruktury w taki sposób, by woda nie znikała natychmiast w kanalizacji, tylko była zatrzymywana tam, gdzie spada – zgodnie z ideą „miasta gąbki”.

Wśród kluczowych tematów znalazły się:

• ochrona jakości wody w miastach w warunkach narastających obciążeń środowiskowych,
• retencja wód opadowych i sposoby zatrzymywania deszczu w przestrzeni miejskiej,
• rozwój błękitno-zielonej infrastruktury,
• tworzenie strategii zwiększających odporność miast na susze i gwałtowne zjawiska pogodowe.

W pierwszym dniu wydarzenia otwartą prezentację rezultatów projektu zorganizowano w Akademii WSB w Jaworznie. Tam pokazano wypracowane rozwiązania i narzędzia, które mają pomagać samorządom w planowaniu inwestycji i w podejmowaniu decyzji dotyczących gospodarowania wodą w miastach.

GEOsfera i tereny pogórnicze – praktyczne wnioski z pilotaży

Jednym z najmocniejszych punktów programu okazała się wizyta studyjna w GEOsferze. Uczestnicy zobaczyli instalację badawczą, dzięki której przygotowano rekomendacje dla działań inwestycyjnych na terenach pogórniczych, szczególnie dotkniętych negatywnymi skutkami deszczy nawalnych. To istotne, bo właśnie na obszarach o skomplikowanej historii przemysłowej skutki zmian klimatu potrafią przyjmować najbardziej dotkliwą postać – od lokalnych podtopień po szybkie spływy powierzchniowe i degradację jakości wód.

Jaworzno – jako miasto związane z historycznym górnictwem węglowym – realizowało w MAURICE działania pilotażowe dotyczące błękitno-zielonej infrastruktury oraz nowoczesnego gospodarowania wodami opadowymi właśnie w takich warunkach. Wypracowane doświadczenia mają służyć nie tylko lokalnie: wnioski i wyniki projektu mogą wspierać przygotowanie i prowadzenie inwestycji także na innych terenach obciążonych konsekwencjami dawnej działalności górniczej.

Strategia dla Jaworzna i znaczenie współpracy międzynarodowej

W trakcie spotkania przedstawiono również strategię, która ma przygotować Jaworzno do działań ograniczających negatywne skutki zmian klimatycznych. O doświadczeniach zebranych w MAURICE oraz o narzędziach przetestowanych w praktyce mówiła drAgnieszka Chećko – geolog powiatowy i lider zespołu realizującego projekt MAURICE w Jaworznie. Podkreślano, że to właśnie połączenie wiedzy naukowej i kompetencji samorządów pozwala przekuć założenia w realne rozwiązania techniczne.

„Zmiany klimatu stawiają przed miastami coraz większe wyzwania związane z gospodarowaniem wodą. Projekt MAURICE pokazał, jak ważna jest współpraca międzynarodowa oraz wymiana doświadczeń pomiędzy samorządami i środowiskiem naukowym. Dzięki wspólnym działaniom możemy skuteczniej wdrażać rozwiązania zwiększające retencję wody, zabezpieczające jej jakość i poprawiające odporność miast na susze oraz ekstremalne zjawiska pogodowe. Cieszę się, że Jaworzno mogło być partnerem tego przedsięwzięcia i gospodarzem konferencji zamykającej Projekt”

dr Agnieszka Chećko, geolog powiatowy i lider zespołu realizującego projekt MAURICE w Jaworznie

Warto przypomnieć, że Jaworzno było jednym z 11 partnerów projektu reprezentujących 6 krajów Europy. Miasto miało także znaczący wkład w przygotowanie strategii adaptacji do zmian klimaty dedykowanej terenom pogórniczym – czyli tam, gdzie potrzeba działań jest szczególnie pilna.

Program MAURICE „Management of Urban Water Resources in Central Europe Facing Climate Change” realizowany jest w ramach programu Interreg CENTRAL EUROPE 2021-2027 i współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Dla Jaworzna dwudniowa konferencja stała się nie tylko podsumowaniem projektu, ale też potwierdzeniem roli miasta w gronie samorządów wdrażających rozwiązania zgodne z ideą „miasta gąbki” – miasta, które potrafi zatrzymać wodę, chronić jej jakość i lepiej radzić sobie z pogodowymi ekstremami.