Nadchodzą upały! Jak chronić siebie i bliskich przed przegrzaniem?

Z dnia na dzień termometry pną się w górę, a synoptycy ostrzegają, że nadchodzący weekend może być wyjątkowo gorący. Gdy temperatura przy powierzchni ziemi przekracza 30°C, mówimy już o upale, a największy skwar – wbrew powszechnemu przekonaniu – nie występuje w południe, lecz między godziną 15 a 18. To właśnie wtedy organizm najbardziej narażony jest na przegrzanie, które może zakończyć się tragicznie.

Objawy przegrzania – kiedy bić na alarm?

Przegrzanie organizmu daje o sobie znać stopniowo, ale bywa błyskawiczne. Zmęczenie, silne bóle i zawroty głowy, nudności, gorączka, szum w uszach, drgawki – to tylko początek. Wraz ze wzrostem temperatury ciała przyspiesza rytm serca i oddech, co może prowadzić do utraty przytomności. Upał uderza także w układ nerwowy: pojawia się ospałość, zdenerwowanie, spada koncentracja i efektywność pracy. To szczególnie groźne dla kierowców – nawet chwila dekoncentracji na drodze może mieć fatalne skutki.

Jeżeli odczuwasz zawroty głowy, osłabienie, niepokój, dotkliwe pragnienie lub ból głowy, nie zwlekaj – natychmiast zadzwoń pod numer alarmowy 112. Przenieś się w chłodne miejsce i schładzaj organizm. Pamiętaj też, że jeśli regularnie przyjmujesz leki, skonsultuj z lekarzem ich wpływ na termoregulację i równowagę wodno-elektrolitową – w upale stężenie substancji czynnych we krwi może wzrosnąć do niebezpiecznego poziomu.

Kto jest najbardziej narażony? Seniorzy, dzieci i zwierzęta

Najbardziej zagrożone skutkami upałów są osoby starsze i małe dzieci. Seniorzy często przyjmują wiele leków, a w trakcie odwodnienia ich stężenie w organizmie może się zwiększyć nawet do zagrażającego życiu. Dlatego osoby w podeszłym wieku nie powinny wychodzić z domu w godzinach największego skwaru. Jeżeli wyjście jest niezbędne, koniecznie trzeba mieć nakrycie głowy i monitorować swoje samopoczucie.

Dzieci podczas upałów również powinny ograniczyć przebywanie na zewnątrz. Jeśli musisz wyjść, ubierz malucha w lekką, przewiewną, jasną odzież i koniecznie w czapkę z daszkiem. Nad wózkiem warto rozłożyć parasolkę – nawet w cieniu. Podawaj dziecku letnie napoje, np. herbatki ziołowe czy wodę mineralną. Kąp w letniej wodzie, nigdy zimnej. Pod żadnym pozorem nie zostawiaj dzieci ani zwierząt w zaparkowanym samochodzie – temperatura w nagrzanym pojeździe może sięgnąć 50-60°C, co oznacza śmierć w ciągu kilkunastu minut.

Zwierzęta stałocieplne, zwłaszcza psy, nie mają gruczołów potowych. Regulują ciepłotę poprzez dyszenie i odparowywanie śliny z języczka. Pozostawienie psa w samochodzie na słońcu to wyrok – dlatego zawsze zabieraj pupila ze sobą lub zostawiaj w wentylowanym, zacienionym miejscu z dostępem do wody.

Jak skutecznie chronić się przed upałem?

Podstawą jest odpowiednie nawadnianie – pij dużo wody, najlepiej niegazowanej. Unikaj alkoholu, który przyspiesza odwodnienie. W upalne dni jedz lekkie posiłki bogate w owoce i warzywa – dostarczą minerałów i witamin. Tłuste, smażone i wysokokaloryczne dania dodatkowo obciążają organizm. Uważaj też na salmonellę: wysokie temperatury sprzyjają rozwojowi bakterii, dlatego unikaj surowych jaj i często myj ręce.

W domu w ciągu dnia zamykaj okna i żaluzje, szczególnie od strony nasłonecznionej, by ograniczyć napływ gorącego powietrza. Okna otwieraj dopiero nocą, gdy temperatura spada. Noś lekką, przewiewną odzież z tkanin naturalnych w jasnych kolorach – wspomoże to termoregulację. Pracując w klimatyzowanych pomieszczeniach, nie wychodź gwałtownie na zewnątrz – różnica temperatur może wywołać szok termiczny, zwłaszcza u seniorów i dzieci. Ogranicz opalanie się do maksymalnie 2 godzin, zawsze stosując kremy z filtrem. Przed wejściem do wody opłucz twarz i klatkę piersiową, aby uniknąć szoku termicznego. Podróżując samochodem, rób częste przerwy w cieniu – wysoka temperatura mocno obniża koncentrację. Unikaj też forsownego wysiłku fizycznego w najgorętszej porze dnia: bieganie czy inna intensywna aktywność grozi odwodnieniem, skurczami mięśni i udarem cieplnym.

Warto wiedzieć, że kosmetyki z filtrem SPF zmniejszają ryzyko poparzeń, ale nie dają stuprocentowej ochrony. Ich skuteczność maleje z czasem, po spoceniu się, kąpieli czy wytarciu ręcznikiem. Na ciało dorosłego potrzeba około 6 łyżeczek kremu – to obrazowo tyle, ile zmieści się w dłoni. Pamiętaj: największe promieniowanie UV notowane jest w godzinach 12.00-13.00, choć najwyższa temperatura przypada później.

Dla naszej lokalnej społeczności te informacje są szczególnie ważne – w najbliższych dniach prognozowane są upały, które mogą utrudnić codzienne funkcjonowanie, ale przede wszystkim zagrażają zdrowiu i życiu. Wiele osób starszych mieszka samotnie, a dzieci spędzą czas na podwórkach czy nad wodą. Warto sąsiedzko rozejrzeć się za seniorami z najbliższego otoczenia, zapewnić im chłodne napoje i przypomnieć o zasadach bezpieczeństwa. Każdy z nas może pomóc, wystarczy czujność i odrobina troski.

Podsumowując, upał to nie tylko dyskomfort, ale realne zagrożenie. Zachowaj ostrożność, stosuj się do powyższych zaleceń, a jeśli zauważysz u kogoś objawy przegrzania – nie zwlekaj, dzwoń pod 112. Informacje przekazał portal gov.pl.