Wincenty Mucha
Biografia
Wincenty Mucha urodził się 11 lutego 1910 roku w Jaworznie w górniczej rodzinie. Miał trzynaścioro rodzeństwa; rodzice – matka Anastazję i ojciec Wincenty – dbali o rodzinę, lecz ojciec zmarł w młodym wieku po wypadku w kopalni. Pomimo trudności materialnych, podjął naukę i ukończył Wyższą Szkołę Przemysłową w Krakowie, a następnie podjął pracę w Azotach w Jaworznie jako laborant.
W Mościcach kontynuował pracę w fabryce i objął funkcję drużynowego I Drużyny Harcerskiej im. płk Leopolda Lisa-Kuli. Dzięki działaniom na rzecz społeczności mościckiej zyskał popularność; w ciągu czterech lat powstały dwie drużyny harcerskie i trzy gromady zuchowe, a w 1937 r. został hufcowym Samodzielnego Hufca Harcerskiego w Mościcach. Przed wybuchem wojny w sierpniu 1939 r. zorganizował Hufiec Pogotowia Wojennego, któremu został komendantem.
Podczas okupacji zaangażował się w działalność konspiracyjną. W listopadzie nawiązał kontakt z organizacją wojskową Orła Białego w Krakowie, a w grudniu został zaprzysiężony i skierowany do konspiracyjnej pracy na odcinku harcerskim. W marca 1940 r. zorganizował w Mościcach dwa pierwsze zastępy Szarych Szeregów, których liczebność w krótkim czasie wzrosła do ponad 100 osób. Wincenty Mucha, pseudonim Komar, Żmudziński, Ponury, został mianowany komendantem Szarych Szeregów i utrzymywał stałe kontakty z przedstawicielami tej organizacji w Warszawie, Krakowie, Bochni, Brzesku, Dąbrowie Tarnowskiej, Dębicy, Jaśle i Krośnie. W kręgu jego działania było ponad 600 członków Szarych Szeregów. Ściśle współpracował z placówką Armii Krajowej Monika, zajmując się informacją i propagandą, kolportażem konspiracyjnych gazet oraz prowadzeniem szkoleń. Współdziałał w produkcji i transporcie materiałów wybuchowych na terenie fabryki. Pod koniec okupacji pełnił funkcję komendanta Ula Smok w Krakowie. Za całokształt ofiarnej, niebezpiecznej i skutecznej pracy konspiracyjnej został w 1943 r. odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami.
Po zakończeniu wojny unikając prześladowań ze strony Urzędu Bezpieczeństwa wyjechał do Brzegu, где ponownie zaangażował się w harcerstwo i został pierwszym komendantem Hufca Brzeg. W Brzegu jego pierwsze drużyny nosiły nazwy: 28 Dolnośląska Drużyna Harcerzy im. Zawiszy Czarnego i 29 Dolnośląska Drużyna harcerzy im. Jana III Sobieskiego. Działała także gromada zuchowa prowadzona przez dh. Mieczysława Chudy. Z inicjatywy Muchy brzescy harcerze likwidowali niemieckie nazwy ulic i napisy na murach. Mucha pełnił także funkcję radnego Miejskiej Rady Narodowej i pracował jako dyrektor gazowni.
W dniu 8 stycznia 1948 r. został aresztowany pod zarzutem przynależności do organizacji Wolność i Niezawisłość i skazany przez sąd we Wrocławiu na karę 8 lat więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na 5 lat. Wyszedł na wolność w 1955 roku i po wyjściu powrócił do rodzinnego Jaworzna, gdzie zmarł 25 października 1978 roku.
Działalność Wincentego Muchy upamiętniono w Tarnowie i Brzegu. W Tarnowie–Mościcach istnieje park imienia Muchy, w którym w 1998 roku odsłonięto pomnik-głaz; w 1993 roku nadano jego imię ulicy w Tarnowie w Zbylitowskiej Górze; w Brzegu 26 października 2000 roku odsłonięto obelisk ku czci harcmistrza; w Jaworznie w 2017 roku nadano mu ulicę.